Κυριακή, 31 Αυγούστου 2014

H τηλεόραση μεταμορφώνει τη γεύση;

Πολύ ενδιαφέροντα τα ευρήματα σχετικά με το πώς αντιλαμβανόμαστε τις γεύσεις ανάλογα με άλλα ερεθίσματα που δεχόμαστε. Ας δούμε το σχετικό άρθρο
 
Πέρα από το ιδανικό κρασί για το γεύμα μας, ίσως θα πρέπει να αναζητήσουμε το ιδανικό κρασί και για… το τηλεοπτικό πρόγραμμα που πρόκειται να παρακολουθήσουμε. Σύμφωνα με νέα μελέτη, το πρόγραμμα που παρακολουθούμε κάθε φορά μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη γεύση.

Στη μελέτη των ειδικών του βρετανικού εργαστηρίου Mindlab, η οποία πραγματοποιήθηκε μετά από παραγγελία της γερμανικής αλυσίδας σουπερμάρκετ Aldi, έλαβαν μέρος 50 εθελοντές. Συγκεκριμένα οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να αξιολογήσουν τα κρασιά, την μπίρα και το μπράντι που έπιναν ενόσω παρακολουθούσαν τέσσερα βρετανικά τηλεοπτικά προγράμματα και σειρές.

Δείξε μου τη σειρά σου, να σου πω τη γεύση σου…
Διαπίστωσαν λοιπόν, ότι η περιγραφή των εθελοντών γύρω από τη γεύση και τα χαρακτηριστικά των ποτών που κατανάλωναν, άλλαζε ανάλογα με το τι παρακολουθούσαν κάθε φορά.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της βραβευμένης σειράς του BBC «Ο πύργος του Ντάουντον», η οποία φάνηκε να χαρίζει στους τηλεθεατές έναν εξευγενισμένο αέρα εποχής, με αποτέλεσμα εκείνοι να τείνουν να χαρακτηρίζουν τη γεύση των ποτών ως εκλεπτυσμένη. Ηταν ακόμη σε θέση να διακρίνουν για παράδειγμα στο κόκκινο κρασί παραδοσιακές βρετανικές γεύσεις, π.χ. βανίλια, μέντα και κεράσι, οι οποίες χαρακτήριζαν τη χρονική περίοδο στην οποία διαδραματίζεται η γνωστή σειρά.

Βάσει των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, φάνηκε ότι ένα κρασί Cabernet Sauvignon με νότες μαύρων φρούτων, βανίλιας και μέντας θα αποτελούσε τον τέλειο «σύντροφο» για την απολαυστική παρακολούθηση της ιστορίας της οικογένειας Κρόλι.

«Ολοι γνωρίζουμε ότι η γεύση αποτελεί μια σύνθετη αισθητηριακή εμπειρία, με την όραση και την όσφρηση να παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τη γεύση. Η συγκεκριμένη μελέτη ωστόσο αποδεικνύει ότι η επίδραση της εικόνας και του ήχου που λαμβάνουμε από τον τηλεοπτικό μας δέκτη "δραπετεύουν" από τα όρια της μικρής οθόνης
» εξηγεί ο ερευνητής Ντάνκαν Σμιθ. «Αυτό που είδαμε στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι το ερέθισμα - δηλαδή το τηλεοπτικό πρόγραμμα - "προγραμματίζει" εγκέφαλο και γευστικούς κάλυκες ώστε να αντιδρούν με συγκεκριμένο τρόπο» προσθέτει ο ειδικός.

Περιβάλλον και γεύση πάνε «πακέτο»
Προηγούμενη μελέτη του καθηγητή Πειραματικής Ψυχολογίας Τσαρλς Σπενς, από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, είχε δείξει ότι ο χώρος μέσα στον οποίο καταναλώνουμε κάποιο γεύμα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο ως προς την αντίληψη της γεύσης.

Βάσει των ευρημάτων του, το περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει τη γεύση του ουίσκι έως και κατά 20%. Το πρωτότυπο πείραμα του ειδικού είχε διεξαχθεί στο ειδικά διαμορφωμένο μπαρ Singleton Sensorium, στην περιοχή του Σόχο, στο Λονδίνο, όπου 300 παρευρισκόμενοι δοκίμασαν το ίδιο malt ουίσκι σε τρεις διαφορετικούς χώρους εντός του μαγαζιού και στη συνέχεια κλήθηκαν να το αξιολογήσουν.

Φάνηκε λοιπόν ότι το περιβάλλον του κάθε χώρου είχε διαφορετική επίδραση στους γευστικούς κάλυκες των συμμετεχόντων. Το πρώτο δωμάτιο είχε πράσινο φωτισμό, διακόσμηση με πραγματικό γρασίδι, φυτά, ήχο μηχανών του γκαζόν και προβάτων και το «άρωμα» της εξοχής. Το δεύτερο δωμάτιο είχε ως θέμα τα φρούτα, διέθετε κόκκινο φωτισμό, διακόσμηση από κόκκινα φρούτα και καμπανάκια τα οποία κρέμονταν από το ταβάνι. Τέλος, το τρίτο δωμάτιο είχε ως βασικό στοιχείο το ξύλο και ηχητικά εφέ από ξύλο που σιγοκαιγόταν στη φωτιά.  

«Οι εθελοντές που βρίσκονταν στο πράσινο δωμάτιο είχαν 15%-20% περισσότερες πιθανότητες να χαρακτηρίσουν τη γεύση του malt ως "φρέσκια" συγκριτικά με όσους βρίσκονταν στα υπόλοιπα δωμάτια» είχε αναφέρει ο δρ Σπένς. «Οσοι πάλι βρίσκονταν στο κόκκινο, φρουτένιο δωμάτιο έτειναν να αναφέρουν τον γλυκό χαρακτήρα του ουίσκι 10% περισσότερο από ό,τι οι υπόλοιποι. Με λίγα λόγια, από τη μελέτη φάνηκε ότι ένας χώρος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ενισχύσει συγκεκριμένες γεύσεις και να "ζωντανέψει" αρώματα ποτών» καταλήγει ο ίδιος.

Κυριακή, 24 Αυγούστου 2014

Γιατί μας έλκουν τα λαμπερά αντικείμενα;

Αναρρωτηθήκατε ποτέ γιατί τραβούν την προσοχή των ανθρώπων τα γυαλιστερά αντικείμενα; Το παρακάτω άρθρο μας κατατοπίζει σχετικά:

Από ένα γυαλιστερό κινητό τελευταίας τεχνολογίας μέχρι ένα εκθαμβωτικό διαμαντένιο μονόπετρο η έλξη που νιώθουμε για λεία και λαμπερά αντικείμενα σύμφωνα με νέα μελέτη, έχει πάντα την ίδια εξελικτική ρίζα: τη βασική μας ανάγκη για… νερό!

Μπορεί στις μέρες μας να έχουμε υποσυνείδητα συνδέσει τα γυαλιστερά-λαμπερά αντικείμενα με την εικόνα της χλιδής και της πολυτέλειας, στην πραγματικότητα όμως σύμφωνα με αμερικανούς και βέλγους επιστήμονες, η τάση μας να τα επιλέγουμε βασίζεται στη φυσική μας επιθυμία για το υγρό στοιχείο.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Χιούστον στις ΗΠΑ και το Πανεπιστήμιο της Γάνδης, στο Βέλγιο, έλαβαν την ιδέα για τη μελέτη τους από μια παλαιότερη, στην οποία είχαν συμμετάσχει παιδιά ηλικίας μέχρι 12 μηνών. Οπως είχε φανεί, τα μωρά έτειναν να βάζουν στο στόμα τους μόνο γυαλιστερά και όχι ματ αντικείμενα και να τα γλείφουν με τρόπο που παρέπεμπε στον τρόπο με τον οποίο τα ζώα πίνουν νερό από μια λίμνη.
«Βουτιά» στη γυαλάδα
Με στόχο να δουν τι ακριβώς συμβαίνει, οι ειδικοί αποφάσισαν να διεξαγάγουν έξι διαφορετικά πειράματα. Σε πρώτη φάση έπρεπε να δουν κατά πόσο η επιλογή ενός γυαλιστερού αντικειμένου οφειλόταν σε φυσική αντίδραση και όχι σε κοινωνικούς λόγους (τα γυαλιστερά αντικείμενα έχουν π.χ. συνδεθεί με την καλοζωία). Στο πλαίσιο αυτό, χορήγησαν σε ενηλίκους φυλλάδια σε ματ αλλά και σε γυαλιστερή ποιότητα για να επιλέξουν. Σε παιδιά χορήγησαν πάλι φυλλάδια με εικονιζόμενο τον Αϊ Βασίλη. Και στις δύο περιπτώσεις οι εθελοντές – μικροί και μεγάλοι – επέλεξαν τη γυαλιστερή ποιότητα.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι η επιλογή των παιδιών είχε μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω του νεαρού της ηλικίας τους, καθώς δεν θα μπορούσαν να έχουν γνώσεις και βιώματα που ενδεχομένως να... θόλωναν το τελικό αποτέλεσμα.
Σε επόμενη φάση, οι ερευνητές έδεσαν τα μάτια 46 εθελοντών και στη συνέχεια στους μισούς έδωσαν ένα κομμάτι ματ χαρτί και στους άλλους μισούς ένα κομμάτι γυαλιστερό χαρτί και τους ζήτησαν να σχολιάσουν την ποιότητά του. Παρά το γεγονός ότι δεν μπορούσαν να το δουν, οι εθελοντές που κρατούσαν το γυαλιστερό χαρτί έσπευσαν να το χαρακτηρίσουν αρίστης ποιότητας και εντυπωσιακό.
Στο πλαίσιο του ίδιου πειράματος, οι ειδικοί ζήτησαν ακόμα από τους «τυφλούς» συμμετέχοντες να αναφέρουν ένα τοπίο που φαντάζονταν ότι θα μπορούσε να απεικονίζεται στο χαρτί που κρατούσαν στα χέρια τους. Οσοι κρατούσαν το γυαλιστερό χαρτί έτειναν να περιγράφουν τοπία με νερό, υποδεικνύοντας μια σύνδεση ανάμεσα στη γυαλιστερή ποιότητα και το υγρό στοιχείο.
Σε άλλη δοκιμή - αυτή τη φορά με τα μάτια των συμμετεχόντων ανοιχτά -  οι ερευνητές ζήτησαν από τους εθελοντές να αξιολογήσουν την ποιότητα της γυαλάδας στο χαρτί φωτογραφιών στις οποίες απεικονίζονταν θαλασσινά τοπία ή ερημικά τοπία. Παρά το γεγονός ότι το χαρτί που είχε χρησιμοποιηθεί και στις δύο περιπτώσεις ήταν ακριβώς το ίδιο, οι περισσότεροι εθελοντές έτειναν να χαρακτηρίζουν το χαρτί των θαλασσινών τοπίων πιο γυαλιστερό από εκείνο των ερημικών τοπίων.
Σε άλλο πείραμα, πάλι, οι ερευνητές μοίρασαν 126 άτομα σε τρεις ομάδες: στην πρώτη προσέφεραν κρακεράκια χωρίς νερό, στη δεύτερη κρακεράκια με λίγο νερό, ενώ στην τρίτη ομάδα δεν προσφέρθηκε τίποτα. Μετά το νερό και τα κράκερ, οι ειδικοί έδειξαν στους εθελοντές οκτώ φωτογραφίες, από τις οποίες οι μισές είχαν γυαλιστερό χαρτί και οι άλλες μισές ματ χαρτί. Και οι τρεις ομάδες έδειξαν προτίμηση στο γυαλιστερό χαρτί, πιθανώς, κατά τους ερευνητές, λόγω της ανάγκης τους για νερό. 
Υδάτινη επιθυμία
«Η μελέτη αυτή υποδεικνύει ότι η προτίμησή μας για γυαλιστερά αντικείμενα, θα μπορούσε να είναι καλά ριζωμένη στην ανθρώπινη ύπαρξη» αναφέρει η ερευνήτρια Βανέσα Πάτρικ από το Πανεπιστήμιο του Χιούστον. «Είναι πραγματικά εντυπωσιακό, το ότι παρά την εξέλιξή μας ως είδος, νιώθουμε την ίδια έλξη απέναντι σε αντικείμενα που ξυπνούν τις βασικές μας ανάγκες – που στην προκειμένη περίπτωση είναι η ανάγκη μας για νερό» καταλήγει η ίδια.
Τα ευρήματα των επιστημόνων, αναμένεται να δημοσιευθούν στο επιστημονικό έντυπο «Journal of Consumer Psychology».

Κυριακή, 17 Αυγούστου 2014

Αλλάζει τον εγκέφαλο η απόκτηση παιδιού

Η απόκτηση ενός παιδιού, ακόμα και χωρίς να είναι το βιολογικό παιδί μας, αλλάζει τον εγκέφαλο, σύμφωνα με τις σχετικές έρευνες:

Τα ευρήματα μιας νέα μελέτης δείχνουν ότι οι άνδρες και οι γυναίκες που γίνονται για πρώτη φορά γονείς εμφανίζουν αξιοσημείωτες εγκεφαλικές μεταβολές που σχετίζονται με την νέα τους ιδιότητα. Ενδιαφέρον έχει επίσης το γεγονός ότι ανάλογες μεταβολές παρουσιάζονται και στους εγκεφάλους των ομοφυλόφιλων ανδρών που υιοθετούν ένα παιδί. Η έρευνα δείχνει ότι γενικότερα στον ανθρώπινο εγκέφαλο υπάρχουν νευρωνικά δίκτυα που ενεργοποιούνται, όταν κανείς αναλαμβάνει τις ευθύνες της ανατροφής, γεγονός που επιβεβαιώνει την «πλαστικότητά» του.

Η μελέτη
Τη μελέτη πραγματοποίησε διεθνής ομάδα ερευνητών με επικεφαλής την Ρουθ Φέλντμαν του Τμήματος Ψυχολογίας του ισραηλινού πανεπιστημίου Μπαρ-Ιλάν και του Τμήματος Μελέτης του Παιδιού του αμερικανικού Πανεπιστημίου Yale. Οι ερευνητές μελέτησαν τους εγκεφάλους 89 γονιών -ετεροφυλόφιλων και ομοφυλόφιλων- που είχαν γίνει για πρώτη φορά γονείς. Οι ερευνητές βιντεοσκόπησαν τις καθημερινές δραστηριότητες των γονιών με τα παιδιά τους στο σπίτι και, στη συνέχεια, ζήτησαν από τους γονείς να παρακολουθήσουν τις βιντεοταινίες στο εργαστήριο, ενώ παρακολουθούσαν τον εγκέφαλό τους σε μηχανήματα μαγνητικής απεικόνισης.

Τα ευρήματα
Η μελέτη έδειξε σαφείς αλλαγές στον εγκέφαλο τόσο των μαμάδων που είχαν αναλάβει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανατροφή του παιδιού, όσο και των μπαμπάδων που είχαν υποστηρικτικό ρόλο. Οι γυναίκες που μεγαλώνουν ένα παιδί, εμφανίζουν πολύ πιο έντονη δραστηριότητα (πενταπλάσια) από ό,τι οι πατέρες στην περιοχή της αμυγδαλής του εγκεφάλου τους, εκεί όπου γίνεται η επεξεργασία των συναισθημάτων και ιδίως του φόβου.
«Οι γυναίκες είναι αυτές που ανησυχούν περισσότερο. Είναι πολύ πιο προετοιμασμένες από την εγκυμοσύνη και την ανατροφή του παιδιού να βρίσκονται σε συνεχή εγρήγορση για το παραμικρό σήμα κινδύνου εκ μέρους του παιδιού», δήλωσε η Φέλντμαν.
Από την άλλη, οι πατέρες εμφανίζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα σε μια άλλη περιοχή του εγκεφάλου, στην άνω κροταφική αύλακα, η οποία εμπλέκεται σε λογικές δραστηριότητες σχετικές με την κοινωνική αλληλεπίδραση (π.χ. το ‘διάβασμα' των εκφράσεων του προσώπου του μωρού). «Στους πατέρες, η ανατροφή του παιδιού καθοδηγείται περισσότερο από την κατανόηση και την ενσυναίσθηση με λογικό τρόπο», ανέφερε η αμερικανο-ισραηλινή ερευνήτρια.
Όταν όμως είναι ο άνδρας αυτός που αναλαμβάνει τον βασικό ρόλο της ανατροφής τότε, όπως δείχνει η έρευνα, ενεργοποιούνται ταυτόχρονα και οι δύο περιοχές του εγκεφάλου τους, η «πατρική» και η «μητρική».
«Οι εγκέφαλοι των πατεράδων είναι πολύ εύπλαστοι. Όταν υπάρχουν δύο πατεράδες, τότε οι εγκέφαλοί τους πρέπει να ενεργοποιήσουν και τα δύο δίκτυα, το νοητικό και το συναισθηματικό, για να είναι σωστοί γονείς. Έτσι, έχουν τις νοητικές δομές του πατέρα, όμως η αμυγδαλή τους είναι ευαίσθητη ανησυχώντας για το παιδί, όπως μια μητέρα», δήλωσε η Φέλντμαν.
Ο βαθμός σύνδεσης ανάμεσα στην «πατρική» και στην «μητρική» περιοχή του εγκεφάλου σε όλους τους πατέρες (γκέι και μη) εξαρτάται από το πόσο χρόνο αφιερώνουν για τη φροντίδα του παιδιού. «Όσο περισσότερο οι πατέρες εμπλέκονται ενεργά στην ανατροφή, τόσο περισσότερο το ‘πατρικό' εγκεφαλικό δίκτυό τους θα ενεργοποιήσει το ‘μητρικό' δίκτυο», τόνισε η Φέλντμαν.
Η μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «PNAS» δείχνει επίσης για πρώτη φορά ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει ακόμη και στους εγκεφάλους των ομοφυλόφιλων ανδρών που έχουν υιοθετήσει κάποιο παιδί. Το συγκεκριμένο εύρημα αναμένεται να παίξει ρόλο στον δημόσιο διάλογο για ένα από τα πιο επίμαχα κοινωνικά θέματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Για το αν τα ζευγάρια των ομοφυλόφιλων ανδρών επιτρέπεται να υιοθετούν παιδιά.

Κυριακή, 10 Αυγούστου 2014

Ποια περιοχή του εγκεφάλου αναγνωρίζει μουσικές;

Σύμφωνα με νεότερες έρευνες, βρέθηκε η περιοχή του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για την αναγνώριση μιας μελωδίας:

Είναι κάτι που έχει συμβεί σε όλους μας – να σιγομουρμουρίζουμε ένα τραγούδι του οποίου ξαφνικά ξεχάσαμε τους στίχους ή τον τίτλο. Ερευνητές ανακάλυψαν την περιοχή του εγκεφάλου που μας επιτρέπει να αναγνωρίζουμε τη μουσική, τους στίχους και τους τίτλους των τραγουδιών. Είδαν μάλιστα ότι πρόκειται για την ίδια περιοχή που εμπλέκεται στο να θυμόμαστε ονόματα και τοποθεσίες – ονομάζεται αριστερός κροταφικός λοβός.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Αϊόβα μελέτησαν 30 άτομα που είχαν καταγραφεί στο Αρχείο Νευρολογικών Ασθενών της Αϊόβα. Υπέβαλαν τους εθελοντές σε ένα «μελωδικό τεστ». Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις υπο-ομάδες: 10 εξ αυτών είχαν βλάβη στον αριστερό κροταφικό λοβό, 10 είχαν βλάβη σε άλλο σημείο του εγκεφάλου ενώ οι υπόλοιποι 10 δεν εμφάνιζαν βλάβες στον εγκέφαλο.
Το τεστ των διάσημων μελωδιών
Το τεστ στο οποίο υπεβλήθησαν οι εθελοντές αφορούσε το να ακούσουν 52 διάσημες μελωδίες – ορισμένες με στίχους και ορισμένες χωρίς – που διαρκούσαν από 8 ως 15 δευτερόλεπτα η καθεμία.
Εχοντας ακούσει την κάθε μελωδία, οι συμμετέχοντες βαθμολογούσαν το πόσο οικεία τους ήταν ενώ καλούνταν και να αναφέρουν τον τίτλο της.
Όπως προέκυψε, οι ασθενείς με βλάβη στον αριστερό κροταφικό λοβό ήταν σε θέση να βρίσκουν τον τίτλο σε πολύ λιγότερες μελωδίες σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες των δύο άλλων ομάδων. Συνολικά οι ασθενείς με βλάβη στη συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου κατονόμασαν περίπου το 50% των μελωδιών που άκουσαν ενώ οι υπόλοιποι περίπου το 80%. Σε ό,τι αφορούσε την αναγνώριση των μελωδιών (χωρίς όμως αναγνώριση του τίτλου τους) δεν υπήρχε σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων.
Ο τίτλος και η μελωδία
Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι η αναγνώριση ενός μουσικού κομματιού είναι διαφορετική από το να θυμάται κάποιος τον τίτλο του. Και αυτό διότι το να θυμάται κάποιος ονόματα – και ιδιαιτέρως κύρια ονόματα – είναι πιο δύσκολο αφού υπάρχει μόνο μια σωστή απάντηση. Η αναγνώριση μιας μελωδίας είναι ευκολότερη καθώς είναι γενικότερη και έτσι ο εγκέφαλος μπορεί να ακολουθήσει διαφορετικούς δρόμους ώστε να φθάσει στη σωστή απάντηση.
«Ο αριστερός κροταφικός λοβός φαίνεται να αποτελεί μια σημαντική ζώνη που εμπλέκεται σε διαφορετικά ερεθίσματα. Για παράδειγμα τα πρόσωπα και τα τοπία είναι οπτικά ερεθίσματα ενώ οι μουσικές μελωδίες ακουστικά» ανέφερε η Ειμι Μπέλφι, απόφοιτος του Τμήματος Νευροεπιστημών στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα και πρώτη συγγραφέας της σχετικής μελέτης που δημοσιεύεται αυτό τον μήνα στο επιστημονικό έντυπο «Neuropsychology» και προσέθεσε: «Τα ευρήματά μας ενισχύουν τη θεωρία ότι η συγκεκριμένη περιοχή είναι σημαντική για την αναγνώριση μοναδικών ‘αντικειμένων’, ασχέτως του είδους του ερεθίσματος».
Η ερευνήτρια σημείωσε ότι οι ασθενείς με βλάβη στον κροταφικό λοβό μπορούσαν να θυμούνται τους στίχους ενός τραγουδιού, αλλά να μην έχουν ιδέα ποιος είναι ο τίτλος του. «Αναμέναμε να υπάρχει ένα έλλειμμα, αλλά δεν θα εκπλησσόμασταν ακόμη και αν δεν υπήρχε. Η μουσική υπερβαίνει αυτά που γνωρίζουμε για τον εγκέφαλο. Για παράδειγμα τα άτομα που τραυλίζουν συχνά τραγουδούν πολύ καθαρά».
Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να προχωρήσει τη… μελωδική μελέτη της. Η κυρία Μπέλφι σημειώνει ότι το επόμενο βήμα είναι η μελέτη ασθενών με βλάβη στον δεξιό κροταφικό λοβό. «Εκτιμούμε ότι αυτοί οι ασθενείς δεν θα αναγνωρίζουν τις μελωδίες» καταλήγει η επιστήμονας.

Κυριακή, 3 Αυγούστου 2014

Το 94% των ανθρώπων κάνουν ανεπιθύμητες ψυχαναγκαστικές σκέψεις

Κάνετε ανεπιθύμητες σκέψεις για τις οποίες ντρέπεστε ακόμα και να μιλήσετε; Μην ανησυχείτε, είναι πιο συνηθισμένο από ό,τι νομίζετε! Σύμφωνα τουλάχιστον με την παρακάτω έρευνα:

Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι (ποσοστό 94%) έχουν κατά καιρούς ανεπιθύμητες, ενοχλητικές, παρείσακτες, ψυχαναγκαστικές σκέψεις, εικόνες και παρορμήσεις, που τους δημιουργούν λιγότερο ή περισσότερο άγχος, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική έρευνα σε 13 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Η μελέτη δείχνει ότι το συγκεκριμένο πρόβλημα είναι πολύ πιο εξαπλωμένο στον πληθυσμό από ό,τι θεωρείτο έως τώρα.
Οι 19 ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή ψυχολογίας Άνταμ Ραντόμσκι του καναδικού Πανεπιστημίου Κονκόρντια, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό για θέματα ιδεοψυχαναγκαστικών και συναφών διαταραχών "Journal of Obsessive - Compulsive and Related Disorders", μελέτησαν ένα δείγμα 777 ανθρώπων σε έξι ηπείρους, διερευνώντας σε ποιό βαθμό οι άνθρωποι έχουν ξαφνικές ανεπιθύμητες και πιθανώς επαναλαμβανόμενες σκέψεις, όπως να κάνουν κακό σε κάποιο αγαπημένο τους πρόσωπο ή να κάψουν το σπίτι τους ή να νιώθουν συνεχώς μολυσμένοι από μικρόβια.
Το 94% των συμμετεχόντων στην έρευνα ανέφερε ότι είχαν τουλάχιστον μια τέτοια σκέψη κατά το τελευταίο τρίμηνο. Όταν τέτοιες σκέψεις και ιδεοληψίες γίνονται συχνές και γεννούν μεγάλο άγχος, τότε κάποιος θεωρείται ότι πάσχει από ιδεοληπτική - ψυχαναγκαστική (ή ιδεοψυχαναγκαστική) διαταραχή και χρειάζεται θεραπεία, συνήθως γνωσιακή - συμπεριφορική και φαρμακευτική.
Οι σκέψεις για τη βρώμα και τη μόλυνση, οι επίμονες αμφιβολίες και οι παρορμήσεις επιθετικότητας κυριαρχούν στις ανεπιθύμητες σκέψεις παγκοσμίως, ενώ το σεξ και η βλασφημία εμφανίζουν πολύ μικρότερη συχνότητα.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι τέτοιες σκέψεις "τρυπώνουν" στο μυαλό των περισσότερων ανθρώπων και δεν αποτελούν "προνόμιο" μόνο όσων πάσχουν από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό που κυρίως αποτελεί τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ ασθενών και μη, είναι ο τρόπος που αντιδρούν σε τέτοιες σκέψεις.
«Οι περισσότεροι άνθρωποι που θα τους περάσει ξαφνικά από το νου να πηδήξουν από το μπαλκόνι ή από την αποβάθρα του μετρό στις γραμμές, θα πουν στον εαυτό τους ότι ήταν παράξενο ή ανόητο που σκέφτηκαν κάτι τέτοιο, αλλά κάποιος με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή θα ανησυχεί πως μπορεί να αυτοκτονήσει», δήλωσε ο Άνταμ Ραντόμσκι. «Οι ασθενείς με αυτή τη διαταραχή έχουν πιο συχνά τέτοιες σκέψεις και ταράζονται περισσότερο από αυτές, αν και οι σκέψεις τους δεν φαίνεται να διαφέρουν από αυτές που έχει ο υπόλοιπος πληθυσμός», πρόσθεσε ο καναδός ψυχολόγος.
Η μελέτη επίσης βρήκε ότι μεταξύ των χωρών υπάρχουν εθνικές διαφορές, όσον αφορά τη συχνότητα ορισμένων παρείσακτων σκέψεων (π.χ. σε σχέση με το σεξ), κυρίως λόγω των πολιτισμικών και θρησκευτικών διαφορών.
Από ελληνικής πλευράς, στην έρευνα συμμετείχε ο Γρηγόρης Σίμος, αναπληρωτής καθηγητής ψυχοπαθολογίας του Τμήματος Εκπαίδευσης και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Κυριακή, 27 Ιουλίου 2014

Κληρονομικές οι τραυματικές εμπειρίες

Οι τραυματικές εμπειρίες δεν μας κάνουν μόνο να μεταδίδουμε το άγχος στους άλλους, αλλά μπορεί η επίδραση αυτή να μεταφέρεται και μέσα από μεταβολές στο γενετικό μας υλικό, σύμφωνα με την παρακάτω έρευνα:

Το ψυχικό στρες από τις τραυματικές εμπειρίες μπορεί να "κληρονομηθεί" στους απογόνους και να συνεχίσει να επηρεάζει τις επόμενες γενιές, χωρίς καν να έχουν μεσολαβήσει αλλαγές στον γενετικό κώδικα, έρχεται να επιβεβαιώσει μια νέα ελβετική επιστημονική έρευνα.
Μάλιστα, για πρώτη φορά, η νέα μελέτη ανακάλυψε έναν βιολογικό μηχανισμό που ρίχνει φως στον μυστηριώδη μέχρι σήμερα τρόπο (τη λεγόμενη «επιγενετική κληρονομικότητα») που οι γονείς "περνάνε" τα ψυχικά τραύματά τους στα παιδιά και στα εγγόνια τους, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο των τελευταίων να εκδηλώσουν ψυχικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη, σχιζοφρένεια, διπολική διαταραχή κ.α.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής την καθηγήτρια Ιζαμπέλ Μανσουί του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό νευροεπιστήμης "Nature Neuroscience", σύμφωνα με το "Nature" και το "New Scientist", εξήγαγαν τα συμπεράσματά τους από πειράματα που έκαναν με ποντίκια, τα οποία υπέβαλαν σε καταστάσεις στρες.
Εδώ και καιρό οι επιστήμονες έχουν ενδείξεις ότι σοβαρές τραυματικές εμπειρίες μπορούν να επηρεάσουν τους απογόνους και τα ψυχοσωματικά σοκ να επιφέρουν χημικές - κυτταρικές αλλαγές, οι οποίες κληρονομούνται στις επόμενες γενιές. Έτσι, ένα ψυχικό τραύμα μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη και άλλες διαταραχές της συμπεριφοράς, που κληρονομούνται στα παιδιά ή ακόμη στα παιδιά των παιδιών κοκ.
Οι επιστήμονες έχουν βρει διάφορα παραδείγματα της "κληροδότησης" του τραύματος. Μεταξύ άλλων, τα παιδιά των βετεράνων του πολέμου του Βιετνάμ έχουν υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, ενώ τα παιδιά των ανθρώπων που γνώρισαν τη γενοκτονία των Ερυθρών Χμερ στην Καμπότζη, εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά κατάθλιψης και διαταραχών άγχους.
«Υπάρχουν ασθένειες όπως η διπολική διαταραχή (σ.σ. πρώην μανιοκατάθλιψη) που εμφανίζονται σε ολόκληρες οικογένειες, αλλά δεν είναι δυνατό να αναχθεί η αιτία τους σε κάποιο συγκεκριμένο κληρονομικό γονίδιο», δήλωσε η Ιζαμπέλ Μανσουί. Το ερώτημα μέχρι σήμερα ήταν πώς ακριβώς γίνεται η "μεταφορά" της τραυματικής εμπειρίας από γενιά σε γενιά (όχι με κάποιο γονίδιο, αλλά με επιγενετικό - χημικό τρόπο).
Οι ελβετοί ερευνητές ανακάλυψαν ότι η έκθεση σε υψηλά επίπεδα στρες αλλάζει την παραγωγή μιας συγκεκριμένης κατηγορίας μορίων (microRNA) που βοηθάνε στη ρύθμιση και έκφραση των γονιδίων. Τα μόρια αυτά υπάρχουν και στο σπέρμα, οπότε πιθανότατα αυτά συνιστούν το «όχημα» μέσω του οποίου μεταβιβάζεται στο γονιμοποιημένο ωάριο το ψυχο-βιολογικό "αποτύπωμα" του τραύματος. Με άλλα λόγια, το σπέρμα «ανταποκρίνεται» στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος (ιδίως στα στρεσογόνα) και επηρεάζεται από αυτά - πράγμα το οποίο, παρεμπιπτόντως, δείχνει την καθοριστική σημασία που έχει η υγεία του υποψήφιου πατέρα και όχι μόνο της μητέρας.
Οι μελέτες στα πειραματόζωα έδειξαν ότι όταν τα ποντίκια εκτίθεντο στο στρες, εμφάνιζαν συμπτώματα κατάθλιψης και επιβράδυνση του μεταβολισμού τους. Τα ίδια ακριβώς συμπτώματα ήσαν ορατά στους απογόνους τους, παρόλο που οι τελευταίοι δεν είχαν ποτέ εκτεθεί σε καταστάσεις στρες (τραυματικές εμπειρίες). Μάλιστα, παρόμοια συμπτώματα ήσαν αισθητά ακόμη και μετά από τρεις γενιές ζώων.
«Καταφέραμε να δείξουμε για πρώτη φορά ότι οι τραυματικές εμπειρίες επηρεάζουν τον μεταβολισμό μακροπρόθεσμα και ότι αυτές οι αλλαγές κληρονομούνται», δήλωσε η επικεφαλής της έρευνας καθηγήτρια. «Εντοπίζοντας μία ανισορροπία στα μόρια microRNA στο σπέρμα, ανακαλύψαμε έναν παράγοντα-κλειδί μέσω του οποίου το τραύμα περνάει στις επόμενες γενιές. Πιθανότατα, ο μηχανισμός αυτός αποτελεί κρίκο μιας ευρύτερης αλυσίδας γεγονότων, που πυροδοτούνται μόλις το σώμα αρχίσει να παράγει πολύ μεγάλες ποσότητες ορμονών του στρες», πρόσθεσε.
Οι ερευνητές άρχισαν ήδη να μελετούν το ρόλο των μορίων microRNA σε ανθρώπινα έμβρυα για να δουν κατά πόσο κάτι ανάλογο όντως συμβαίνει και στους απογόνους ανθρώπων που έχουν περάσει κάποιο τραυματικό γεγονός. Όπως είπε η Ιζαμπέλ Μανσουί, «αν ήταν δυνατό να αποδείξουμε ότι μια ανισορροπία στο αίμα συνδέεται με ένα τραύμα, τότε θα μπορούσε να αναπτυχθεί ένα τεστ για τη διάγνωση της κληρονομικής κατάθλιψης».

Τετάρτη, 16 Ιουλίου 2014

"Πριγκίπισσά μου!"- μια επικίνδυνη κουλτούρα

Όσοι έχετε κόρες ή έχετε γνωστούς, συγγενείς και φίλους με κόρες, ίσως να προσέξατε την "πριγκιπισσοκουλτούρα" που επικρατεί στο κοριτσίστικο παιχνίδι και στην κοριτσίστικη ένδυση. Εμπνευσμένοι από γνωστά (αλλά αναχρονιστικά) παραμύθια, περνούν στα μικρά κορίτσια το μήνυμα ότι είναι πριγκίπισσες (κάτι το δελεαστικό που προσδίδει μια ψευδαίσθηση μοναδικότητας και τιμής) που όμως περιμένουν τον πρίγκιπα του παραμυθιού να τις παντρευτεί. Η έννοια της πριγκίπισσας είναι δελεαστική και για τους γονείς, αφού στα μάτια τους η κόρη γίνεται ξεχωριστή, ευγενής, ανώτερη, γαλαζοαίματη- και με προεκτάσεις ομορφιάς φυσικά, γιατί όλες οι πριγκιποπούλες πρέπει να είναι όμορφες.

Το διαφημιστικό λοιπόν δέλεαρ είναι εμφανές: στέμματα, ροζ πριγκιπικά φορέματα, σκήπτρα, κάστρα στα οποία είναι έγκλειστη η πριγκίπισσα (το πολύ πολύ να καβαλήσει μια άμαξα που θα την πάει σε έναν χορό), όλα αυτά πασπαλισμένα με το απαραίτητο γκλίτερ που θα δώσει μια λάμψη στην κοριτσίστικη φαντασίωση.

Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα; Γιατί μπορεί να είναι παιδαγωγικά λανθασμένη αυτή η προσέγγιση;
  • η πριγκίπισσα έχει ως στόχο όχι να γίνει βασίλισσα αλλά να παντρευτεί τον πρίγκιπα που θα έρθει να τη σώσει από την ανύπαντρη κατάστασή της. Το πολύ πολύ να γίνει βασίλισσα στο πλευρό του βασιλιά της.
  • οι ενδυματολογικές προτιμήσεις του στυλ "πριγκίπισσα" είναι μικρογραφίες φορεμάτων τύπου "μις υφήλιος", με άβολα ρούχα, φουρό, ψηλά τακούνια και ακριβά κοσμήματα. Με τέτοια άβολα και καθαρά ρούχα δεν μπορείς να  εξερευνήσεις τον κόσμο αλλά μόνο να κάθεσαι ή να χορεψεις για λίγο βαλς.
  • τα ενδιαφέροντα μιας πριγκίπισσας είναι ο καλωπισμός (προσέξτε ότι πλέον κυκλοφορούν και παιδικά καλλυντικά!), το κέντημα, η χαμογελαστή όψη και η ευγενική συμπεριφορά προς τους υπηκόους. Όχι η στρατηγική, η διοίκηση, οι επιστήμες, το διάβασμα, το κυνηγι. 
  • ο τελικός προορισμός της πριγκίπισσας είναι ο γάμος και το μόνο εφόδιο που χρειάζεσαι στη ζωή είναι η ομορφιά. Η υπέρμετρη έμφαση στην εξωτερική εμφάνιση σύμφωνα με πολλές έρευνες συνεισφέρει στη χαμηλή αυτοεκτίμηση, στην κατάθλιψη, στην εμφάνιση διατροφικών διαταραχών και σε υπερβολικά σεξουαλικές συμπεριφορές.
  • η πριγκίπισσα στα παραμύθια χρειάζεται σωτηρία από κάτι (δράκο, κακιά μητριά, μάγια κτλ.) και μόνο κάποιος άλλος (ο πρίγκιπας) μπορεί να τη σώσει. Έτσι δε διδάσκεται η αυτονομία και η αυτοπεποίθηση αλλά η παθητικότητα και η αβοηθησία.
  • Ο πρίγκιπας επωμίζεται όλη την ευθύνη και για τον εαυτό του και για την κοπέλα, η οποία ούτε καν τον βοηθάει στις μάχες που πρέπει να δώσει.

Η εταιρία Ντίσνεϋ έχει κατηγορηθεί πολλές φορές για τα λανθασμένα γυναικεία (αλλά και αντρικά!) πρότυπα που παρουσιάζονται στις περισσότερες παιδικές ταινίες της. Με μια πιο προσεκτική παρατήρηση, διαπιστώνουμε ότι οι πριγκίπισσες είναι γλυκιές, τσαχπίνες, χαριτωμένες, σέξι, με πολύ λεπτή μέση, σφιχτά ρούχα και στημμένη πόζα.

 Αν λάβουμε υπόψη τους χαρακτήρες, ο ρόλος της γυναίκας εμφανίζεται ως ιδιαίτερα περιορισμένος και υποτιμημένος. Οι ταινίες αυτές δεν αποτελούν μόνο ψυχαγωγία αλλά και μαθήματα για τα μικρά παιδιά που απορροφούν μηνύματα και ενστερνίζονται διδάγματα συμπεριφοράς και εξωτερικής εμφάνισης. Ακόμα και η εξαίρεση, η πρωταγωνίστρια Μερίντα στην ταινία Brave, δε γλίτωσε από τη σεξουαλικοποίηση της εικόνας της:
Τα παραμύθια βέβαια, όπως και το παιχνίδι ρόλων, έχουν μεγάλη παιδαγωγική σημασία. Δεν είναι κακό τα παιδιά να δοκιμάζουν ρόλους και να διαβάζουν παραμύθια ή να βλέπουν ταινίες που είναι ψυχαγωγικές και ασκούν τη φαντασία τους. Όμως όταν αυτό γίνεται εξακολουθητικά, εμπεριέχει κινδύνους.

Σε επόμενο ποστ θα δούμε τι μπορεί να κάνει ο γονιός, για να προστατέψει τα παιδιά του από αυτά τα μηνύματα.