Τρίτη, 22 Απριλίου 2014

Τα βιβλία αλλάζουν τον εγκέφαλο

Ξέρουμε καλά ότι το διάβασμα βιβλίων είναι πολύ ωφέλιμο για την πνευματική καλλιέργεια των ανθρώπων. Η έρευνα που παρατίθεται παρακάτω από το σχετικό άρθρο επιβεβαιώνει ότι το διάβασμα βιβλίων επηρεάζει ακόμα και τη βιολογική λειτουργία του εγκεφάλου! Ας δούμε το άρθρο:
 
Λέμε συχνά ότι ένα καλό βιβλίο ανοίγει το μυαλό. Τώρα οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι μπορεί και να το αλλάξει. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Εμορι ανακάλυψαν ότι η ανάγνωση ενός μυθιστορήματος προκαλεί βιολογικές μεταβολές στον εγκέφαλο, οι οποίες μάλιστα παραμένουν για διάστημα μερικών ημερών. Η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι τα βιβλία που διαβάζουμε μας επηρεάζουν βαθύτερα από ό,τι ίσως νομίζαμε και ενδεχομένως ενισχύουν τις γνωσιακές μας ικανότητες. Περαιτέρω μελέτες θα δείξουν σε ποιον βαθμό συμβαίνει κάτι τέτοιο, όπως και αν τα αποτελέσματα είναι διαφορετικά ανάλογα με το είδος του αναγνώσματος.

Ιστορίες που μας σημαδεύουν
«Οι ιστορίες διαμορφώνουν τη ζωή μας και σε ορισμένες περιπτώσεις καθορίζουν ένα άτομο» σημειώνει ο νευροεπιστήμονας Γκρέγκορι Μπερνς, διευθυντής του Κέντρου Νευροπολιτικής του Πανεπιστημίου Εμορι στην Ατλάντα των Ηνωμένων Πολιτειών και επικεφαλής της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Brain Connectivity». «Θέλουμε να κατανοήσουμε πώς οι ιστορίες μπαίνουν στον εγκέφαλό μας και τι κάνουν σε αυτόν».

Προηγούμενες μελέτες έχουν εντοπίσει δίκτυα του εγκεφάλου τα οποία σχετίζονται με την ανάγνωση ιστοριών, οι περισσότερες όμως είχαν εστιάσει το ενδιαφέρον τους στις διεργασίες που συντελούνται τη στιγμή που διαβάζουμε μια ιστορία, και συγκεκριμένα «μικρά» διηγήματα. Οι ερευνητές του Εμορι θέλησαν να διερευνήσουν τι συμβαίνει στον εγκέφαλο μετά την ανάγνωση ενός μυθιστορήματος - κατά πόσον δηλαδή μια ιστορία που μπορεί να μας συναρπάσει αφήνει και «πραγματικά» σημάδια επηρεάζοντας μακροπρόθεσμα τα δίκτυά του.

Για να το επιτύχουν ζήτησαν από 21 φοιτητές να διαβάσουν ένα βιβλίο, το ιστορικό μυθιστόρημα «Πομπηία» του Ρόμπερτ Χάρις, το οποίο εκτυλίσσεται στην εποχή της καταστροφής της αρχαίας ρωμαϊκής πόλης από την έκρηξη του Βεζούβιου. «Η ιστορία ακολουθεί έναν πρωταγωνιστή ο οποίος βρίσκεται έξω από την πόλη της Πομπηίας και παρατηρεί καπνό και παράξενη δραστηριότητα γύρω από το ηφαίστειο» εξηγεί ο δρ Μπερνς. «Προσπαθεί να φθάσει εγκαίρως στην Πομπηία για να σώσει τη γυναίκα που αγαπά. Εν τω μεταξύ το ηφαίστειο εξακολουθεί να σιγοβράζει αλλά κανείς στην πόλη δεν αναγνωρίζει τα σημάδια». Το βιβλίο «κρατάει» τον αναγνώστη και αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο επελέγη από τους επιστήμονες. «Παρουσιάζει ιστορικά γεγονότα με έναν φανταστικό και δραματικό τρόπο» λέει ο δρ Μπερνς. «Ηταν σημαντικό για εμάς το βιβλίο να έχει δυνατή πλοκή».

Ανάγνωση και τομογράφος
Προτού ξεκινήσει η ανάγνωση της «Πομπηίας» οι εθελοντές εξετάστηκαν επί πέντε ημέρες με την τεχνική της λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI) ενώ διάβαζαν κάποιο κείμενο. Στη συνέχεια, και επί εννέα ημέρες, οι επιστήμονες τους ζήτησαν να διαβάζουν κάθε βράδυ 30 σελίδες από το μυθιστόρημα και το επόμενο πρωί τους εξέταζαν ξανά στον τομογράφο ενώ δεν διάβαζαν, αφού προηγουμένως τους είχαν κάνει ένα κουίζ προκειμένου να διαπιστώσουν αν πραγματικά είχαν διαβάσει το συγκεκριμένο απόσπασμα. Αφού ολοκληρώθηκε η ανάγνωση των εννέα αποσπασμάτων οι εθελοντές εξετάστηκαν επί πέντε ημέρες στον τομογράφο χωρίς πλέον να διαβάζουν το βιβλίο.

Οι επιστήμονες είδαν ότι η ανάγνωση του μυθιστορήματος προκάλεσε μεταβολές στη συνδεσιμότητα στον αριστερό κροταφικό φλοιό, ο οποίος σχετίζεται με τη γλώσσα, και στον κινητικό φλοιό. Οι νευρώνες του κινητικού φλοιού θεωρείται ότι βοηθούν τον εγκέφαλο να φαντάζεται ότι κάνει κάτι το οποίο στην πραγματικότητα δεν κάνει - αν π.χ. κάποιος φαντάζεται ότι σηκώνει το χέρι του ενεργοποιούνται νευρώνες στην περιοχή που σχετίζεται με την πραγματική κίνηση του χεριού.

Μπαίνοντας στο σώμα ενός άλλου
«Οι νευρωνικές μεταβολές που παρατηρήσαμε στα συστήματα που συνδέονται με την κίνηση και τις αισθήσεις υποδηλώνουν ότι το να διαβάζουμε ένα μυθιστόρημα μπορεί να μας βάλει μέσα στο σώμα του πρωταγωνιστή» εξήγησε ο δρ Μπερνς. «Ξέραμε ήδη ότι οι καλές ιστορίες μπορούν να μας βάλουν στη θέση κάποιου άλλου με τη μεταφορική έννοια. Τώρα βλέπουμε ότι αυτό γίνεται και βιολογικά».

Το γεγονός ότι οι μεταβολές στον εγκέφαλο παρατηρήθηκαν και επί πέντε ημέρες μετά το τέλος της ανάγνωσης αποδεικνύει για τον νευροεπιστήμονα ότι δεν πρόκειται για μια στιγμιαία αντίδραση του εγκεφάλου αλλά για μια επίδραση με διάρκεια. Αλλοι ερευνητές ωστόσο επισημαίνουν ότι, αν και ενδιαφέροντα, τα αποτελέσματα προέρχονται από ένα μικρό δείγμα εθελοντών και θεωρούν ότι περαιτέρω μελέτες απαιτούνται για να δείξουν κατά πόσο η ανάγνωση επιφέρει πραγματικά διαρκείς αλλαγές βελτιώνοντας τις γνωσιακές επιδόσεις καθώς και αν το είδος του κάθε αναγνώσματος - αν λ.χ. δεν είναι μυθιστόρημα αλλά δοκίμιο ή ποίημα - επιδρά με διαφορετικό τρόπο.

Πέμπτη, 17 Απριλίου 2014

Μια κακή δουλειά το ίδιο ψυχοφθόρα με την ανεργία

 
Η ανεργία είναι μια ψυχοφθόρα κατάσταση που πλήττει σε μεγάλο βαθμό την ψυχική υγεία του ανέργου. Ωστόσο, φαίνεται ότι και μια δουλειά υπό άσχημες συνθήκες έχει τελικά τις ίδιες επιπτώσεις. Ας δούμε το σχετικό άρθρο:

Ερευνητές από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας, αφού σύγκριναν την ψυχική υγεία περισσότερων από δύο χιλιάδων εθελοντών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το να έχει κανείς μια δουλειά που τον πιέζει και δεν του αρέσει είναι το ίδιο ψυχοφθόρο με την ανεργία. Για να είναι έγκυρα τα στοιχεία οι μισοί από τους συμμετέχοντες ήταν άνεργοι και οι υπόλοιποι εργαζόμενοι σε διάφορα επαγγέλματα. Αφού ολοκληρώθηκε η διαδικασία λοιπόν, οι υπεύθυνοι παρατήρησαν πως και οι άνεργοι και εκείνοι που δούλευαν σε άσχημες συνθήκες εργασίας αντιμετώπιζαν ψυχικά προβλήματα, όπως το άγχος και η κατάθλιψη στο ίδιο ποσοστό.

Τέτοια αποτελέσματα μας δείχνουν πως τελικά οδηγούν το να έχεις δουλειά δεν είναι ένα γεγονός που από μόνο του κάνει ευτυχισμένους τους ανθρώπους παρόλο που προσφέρει ένα εισόδημα, απαραίτητο για την επιβίωση. Σημασία έχει αυτό που κάνουμε να μας ευχαριστεί για να μην πάθουμε ζημιά στη ψυχική μας υγεία.

Το να μπορείς να επιλέξεις τη δουλειά των ονείρων σου είναι βέβαια πολυτέλεια στις μέρες μας με την τόση ανεργία, αλλά τουλάχιστον μπορείς να προσπαθήσεις να βελτιώσεις τις τυχόν κακές συνθήκες της τωρινής σου δουλειάς για να μην αρρωστήσεις. Καλό θα ήταν και οι εργοδότες να νοιάζονται περισσότερο για το πώς νιώθουν οι υπάλληλοι τους και να σκεφτούν πως πιο ευχαριστημένοι υπάλληλοι είναι φυσικά και πιο παραγωγικοί.

Πέμπτη, 10 Απριλίου 2014

Διαφορές στον εγκέφαλο των δύο φύλων

Εξαιρετικά ενδιαφέροντα ευρήματα πάνω σε ένα πάντα καυτό ερώτημα σχετικά με τις διαφορές των εγκεφάλων των δύο φύλων. Τα δύο φύλα είναι ίσα, δεν είναι όμως και όμοια, αφού έχουν διαφορές που ίσως να δικαιολογούν και κάποιες στερεότυπες αντιλήψεις για ορισμένους ρόλους τους. Βέβαια μεγάλη είναι η συζήτηση για το αν εξελικτικά και κοινωνικά οι ρόλοι αυτοί που προέρχονται από τις εγκεφαλικές διαφορές δικαιολογούν και στερεότυπα, ανισότητες και διακρίσεις...Ας δούμε τα ερευνητικά ευρήματα: 

Aμερικανική έρευνα πάνω στη νευρωνική συνδεσιμότητα, στη λεγόμενη "καλωδίωση" του εγκεφάλου, επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών και μάλιστα τέτοιες που μάλλον ενισχύουν τα παλαιά στερεότυπα σχετικά με τα ισχυρά και τα αδύνατα σημεία των δύο φύλων.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής την καθηγήτρια Ραγκίνι Βέρμα του Τμήματος Ακτινολογίας της Ιατρικής Σχολής Πέρελμαν του πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), σύμφωνα με τις βρετανικές «Γκάρντιαν» και «Ιντιπέντεντ», μελέτησαν τη «συνδεσμολογία» σχεδόν 1.000 εγκεφάλων (521 κοριτσιών-γυναικών και 428 αγοριών- ανδρών), ηλικίας οκτώ έως 22 ετών.

Η συγκριτική απεικόνιση -μια από τις μεγαλύτερες που έχουν γίνει ποτέ μεταξύ των δύο φύλων- έδειξε ότι στον αρσενικό εγκέφαλο υπάρχουν περισσότερες νευρωνικές συνδέσεις μεταξύ του μπροστινού και του οπίσθιου μέρους κάθε ημισφαιρίου ξεχωριστά. Αυτό σημαίνει ότι ο ανδρικός εγκέφαλος είναι δομημένος, έτσι ώστε να διευκολύνει τη διασύνδεση ανάμεσα στην αντίληψη και στη συντονισμένη δράση των κινήσεων.

Από την άλλη, ο θηλυκός εγκέφαλος έχει σαφώς μεγαλύτερη «καλωδίωση» μεταξύ του αριστερού και του δεξιού ημισφαιρίου (και όχι μέσα στο κάθε ημισφαίριο ξεχωριστά), πράγμα που διευκολύνει την επικοινωνία ανάμεσα στη λογική ανάλυση και στη διαίσθηση.

Όπως είπε η Ραγκίνι Βέρμα, «η χαρτογράφηση του ανθρωπίνου εγκεφάλου δείχνει μια ξεκάθαρη διαφορά -και συμπληρωματικότητα- στην αρχιτεκτονική του και αυτή η διαφορετική νευρωνική βάση εξηγεί γιατί οι άνδρες υπερέχουν σε ορισμένα πράγματα και οι γυναίκες σε άλλα».

Για παράδειγμα, σύμφωνα με τους ερευνητές, κατά μέσο όρο οι άνδρες μαθαίνουν και εκτελούν καλύτερα μια μεμονωμένη εργασία, όπως να κάνουν ποδήλατο ή να προσανατολίζονται στον χώρο (πχ διαβάζοντας χάρτες).

Από την άλλη, οι γυναίκες έχουν καλύτερη προσοχή, ανώτερη μνήμη και συναισθηματική νοημοσύνη, καθώς και μεγαλύτερες κοινωνικές δεξιότητες, με αποτέλεσμα να είναι καλύτερα εφοδιασμένες για εργασίες που απαιτούν να γίνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα ή να βρεθούν λύσεις μέσα από ομαδική εργασία.

Όσον αφορά την «καλωδίωση» μεταξύ των δύο ημισφαιρίων, κατ’ εξαίρεση στους άνδρες αυτή είναι μεγαλύτερη μόνο στην παρεγκεφαλίδα, που αφορά τον έλεγχο των κινήσεων, ενώ αντίθετα σε αυτή την περιοχή οι γυναίκες έχουν περισσότερες συνδέσεις μέσα σε κάθε ημισφαίριο ξεχωριστά. Αυτό δίνει ένα πλεονέκτημα στους άνδρες αναφορικά με τον έλεγχο των μυών τους και τη συντονισμένη αισθητικοκινητική δράση, κάτι πχ που τους επιτρέπει να μάθουν ευκολότερα να κάνουν καλό σκι.

Όσο μεγαλώνουν τα αγόρια και τα κορίτσια, όπως έδειξε η έρευνα, τόσο οι διαφορές στους εγκεφάλους τους γίνονται πιο αισθητές, ενώ πριν την ηλικία των 13 ετών είναι πολύ λιγότερες, δηλαδή οι εγκέφαλοι των δύο φύλων στην παιδική ηλικία μοιάζουν περισσότερο μεταξύ τους.

Σημαντικές γενετικές διαφορές
Την ύπαρξη βιολογικών διαφορών δείχνει και μια άλλη πρόσφατη έρευνα, που βρήκε ότι τα γονίδια εκφράζονται με διαφορετικό τρόπο στον ανδρικό εγκέφαλο από ό,τι στον γυναικείο. Μια σειρά από μετά θάνατο αναλύσεις σε 100 άτομα διαπίστωσε σημαντικές γενετικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων.

Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί παρατηρούνται διαφορές μεταξύ ανδρών- γυναικών, όσον αφορά τις νευροψυχιατρικές διαταραχές, όπως ο αυτισμός, ο οποίος πλήττει περίπου πενταπλάσια αγόρια σε σχέση με τα κορίτσια. Μια θεωρία μάλιστα υποστηρίζει ότι, στην ουσία, ο αυτισμός είναι μια έκφραση του «ακραίου αρσενικού εγκεφάλου», ο οποίος αποτυγχάνει πλήρως να ανοιχτεί συναισθηματικά στους γύρω του.

Οι Αμερικανοί ερευνητές, που έκαναν τη νέα έρευνα, τόνισαν ότι η μελέτη των διαφορών στην εγκεφαλική «συνδεσμολογία» μεταξύ των δύο φύλων μπορεί όντως να ρίξει φως στις ρίζες διαφόρων νευρολογικών παθήσεων.

Πηγή: ΑΠΕ/ΜΠΕ, Π. Δρακόπουλος
 http://www.nooz.gr/image.ashx?fid=662837&v=0&q=80&w=300&h=225

Τρίτη, 8 Απριλίου 2014

Κληροδοτούνται οι φοβίες;

Το ενδιαφέρον άρθρο που ακολουθεί αναφέρεται στη συλλογική μνήμη που ενδέχεται να δημιουργείται αλλά και να κληροδοτείται σε επόμενη γενιά σχετικά με τη μετάδοση φοβιών:

Αυτό που φοβούνταν οι προηγούμενες γενιές, μπορεί να φοβούνται ενστικτωδώς και οι επόμενες, μέσω μιας γενετικής μνήμης που μεταφέρει στους απογόνους αυτό που φόβιζε τους προγόνους.
Αμερικανική έρευνα για πρώτη κατέληξε στο συμπέρασμα πως ο φόβος είναι δυνατό να μεταφερθεί, μέσω αλλαγών στο σπέρμα, από τους γονείς στα παιδιά και στα εγγόνια - και πιθανώς ακόμα πιο βαθιά στο χρόνο.

Η μελέτη εγείρει το ερώτημα κατά πόσο οι τραυματικές μνήμες που έζησε μια γενιά (π.χ. πόλεμος), είναι δυνατό να μεταφερθούν στις επόμενες και με βιολογικό τρόπο και όχι μόνο με πολιτισμικό ή διαπροσωπικό.

Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι η μελέτη έγινε σε πειραματόζωα, αλλά θεωρούν πολύ πιθανό ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει και στους ανθρώπους, αυτό όμως θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από μελλοντικές έρευνες.

Τα πειράματα σε ζώα έδειξαν ότι ένα τραυματικό γεγονός μπορεί να αφήσει το αποτύπωμά του στο DNA του σπέρματος και αυτό, με τη σειρά του, να μεταφέρει τη φοβία και, έτσι, να επηρεάσει τον εγκέφαλο και τη συμπεριφορά των μελλοντικών γενεών, ακόμα κι αν αυτές δεν έχουν ζήσει το ίδιο επώδυνο συμβάν.
Οι αμερικανοί επιστήμονες δήλωσαν ότι η ανακάλυψή τους είναι σημαντική για την έρευνα και την θεραπεία των ανθρώπινων φοβιών, των μετατραυματικών διαταραχών και τους άγχους, μέσω επεμβάσεων στον μηχανισμό της μνήμης του ασθενούς.

Οι ερευνητές του Τμήματος Ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου Έμορι της Ατλάντα, με επικεφαλής τον δρα Μπράιαν Ντίας, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό νευροεπιστήμης "Nature Neuroscience", σύμφωνα με το BBC, το Γαλλικό Πρακτορείο, το "Nature" και το "New Scientist", είχαν εκπαιδεύσει μια γενιά ποντικιών να αποφεύγουν μια συγκεκριμένη οσμή (της χημικής ουσίας ακετονοφαινόνης), επειδή την είχαν συνδέσει με ένα ήπιο ηλεκτροσόκ.

Στη συνέχεια, διαπιστώθηκε ότι τα ζώα πέρασαν αυτή την αποστροφή τους στην μεθεπόμενη γενιά, παρόλο που επίτηδες οι επιστήμονες τα είχαν απομονώσει πλήρως από τους απογόνους τους και, επίσης, παρόλο που τα «εγγόνια» τους δεν είχαν ποτέ πριν συναντήσει αυτή την μυρωδιά.

Συνεπώς, το αρνητικό συναίσθημά τους ήταν «έμφυτο», δηλαδή προϊόν βιολογικής μνήμης.

Η αρνητική αντίδραση των «εγγονιών» ήταν περίπου 200% ισχυρότερη απέναντι στο συγκεκριμένο ερέθισμα, σε σχέση με άλλα ποντίκια των οποίων οι πρόγονοι δεν είχαν εκτεθεί στην ίδια φοβιστική οσμή.

Η διαχρονική μετάδοση μιας φοβικής συμπεριφοράς γίνεται μέσω χημικών - γενετικών αλλαγών, που μεταβάλλουν την ευαισθησία του νευρικού συστήματος τόσο των προγόνων, όσο και των απογόνων, έτσι ώστε κάθε επόμενη γενιά να αντιδρά με παρόμοιο φοβικό τρόπο στο ίδιο ερέθισμα.

Ο ακριβής βιολογικός μηχανισμός δεν είναι ακόμα πλήρως κατανοητός.

Το πιθανότερο -στην περίπτωση των πειραματόζωων- είναι ότι κάποιο χημικό αποτύπωμα της απεχθούς οσμής κατέληξε στο αίμα τους και, μέσω αυτού, επηρέασε ανάλογα την παραγωγή του σπέρματος, είτε, εναλλακτικά, ότι ο εγκέφαλός τους έστειλε ένα χημικό σήμα στο σπέρμα για να μεταβάλει ανάλογα το DNA του.

Οι ερευνητές θεωρούν πως η νέα έρευνα παρέχει στοιχεία ότι ισχύει η λεγόμενη «διαγενεακή επιγενετική κληρονομικότητα», κατά την οποία οι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν το γενετικό υλικό ενός ατόμου (δηλαδή τη ρύθμιση των γονιδίων του) και αυτή η επίδραση είναι δυνατό να κληρονομηθεί στους απογόνους του.

Σύμφωνα με τον καθηγητή ψυχιατρικής Κέρι Ρέσλερ, από εξελικτική σκοπιά, «αυτή η μεταβίβαση πληροφοριών μπορεί να αποτελεί ένα αποτελεσματικό τρόπο για να "πληροφορήσουν" οι γονείς τους απογόνους τους σχετικά με τη σημασία συγκεκριμένων χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος (π.χ. μιας απειλής), που είναι πιθανό να συναντήσουν στο μέλλον».

Κάτι τέτοιο παραπέμπει εν μέρει στην παλαιότερη -και θεωρούμενη λανθασμένη από τους κατοπινούς δαρβινικούς- θεωρία του γάλλου βιολόγου του 18ου αιώνα Ζαν-Μπαπτίστ Λαμάρκ περί κληρονομικότητας των επίκτητων χαρακτηριστικών.

Ο καθηγητής γενετικής Μάρκους Πέμπρεϊ του University College του Λονδίνου τόνισε ότι «ήρθε η ώρα οι ερευνητές στο πεδίο της δημόσιας υγείας να πάρουν στα σοβαρά τις ανθρώπινες διαγενεακές αντιδράσεις. Δεν πρόκειται να κατανοήσουμε την αύξηση των νευροψυχιατρικών διαταραχών, της παχυσαρκίας,, του διαβήτη και των μεταβολικών προβλημάτων, χωρίς να υιοθετήσουμε πλέον μια πολυ-γενεακή προσέγγιση».

Ένα από τα ερωτήματα προς απάντηση είναι για πόσες γενεές διαρκεί η βιολογική μνήμη των προγόνων και κατά πόσο, κάποια στιγμή, σταθεροποιείται μέσω μόνιμων αλλαγών στα γονίδια των απογόνων.

Άλλοι πάντως επιστήμονες δήλωσαν επιφυλακτικοί και αναμένουν περισσότερα στοιχεία για να πειστούν ότι μια τέτοια κληρονομικότητα όντως ισχύει.

Τετάρτη, 2 Απριλίου 2014

Αυτισμός και η επίδραση της ωκυτοκίνης

Ο αυτισμός είναι μια ιδιαίτερη διαταραχή με πολλές εκφάνσεις (γι'αυτό μάλιστα μιλάμε για φάσμα διαταραχών και όχι για μία μόνο), ιδίως στην κοινωνική δραστηριότητα του ανθρώπου. Η έρευνα που αναφέρεται στο ακόλουθο άρθρο αφορά την εφαρμογή μιας πρωτότυπης ιδέας για τη βελτίωση των δεξιοτήτων αυτών σε αυτιστικά άτομα. Βέβαια πρόκειται για πρώιμα αποτελέσματα, ωστόσο είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και αισιόδοξα:

Μία και μόνη δόση εισπνοής της ορμόνης ωκυτοκίνης, μέσω ψεκασμού σπρέι στη μύτη, βελτίωσε την εγκεφαλική δραστηριότητα των αυτιστικών παιδιών, κάνοντάς τα πιο κοινωνικά, όπως ανακοίνωσαν αμερικανοί επιστήμονες, οι οποίοι αισιοδοξούν ότι η λεγόμενη «ορμόνη της αγάπης» θα μπορούσε να βοηθήσει τα άτομα με διαταραχές αυτισμού.
Ήταν η πρώτη φορά που μια επιστημονική έρευνα μελέτησε την επίδραση της ωκυτοκίνης στον αυτισμό, είναι όμως -παρά τις πρώτες ενθαρρυντικές ενδείξεις- ακόμα πρόωρο να μιλήσει κανείς για μια νέα θεραπεία.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τους καθηγητές Κέβιν Πέλφρεϊ και Ιλανίτ Γκόρντον του Κέντρου Μελέτης Παιδιού και του Κέντρου Αναπτυξιακής Νευροεπιστήμης της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου Γιέηλ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), σύμφωνα με το BBC και τους «Τάιμς της Νέας Υορκης», μελέτησαν 17 παιδιά και εφήβους ηλικίας 8 έως 16 ετών με αυτισμό.

Οι επιστήμονες έδωσαν στα παιδιά να ψεκάσουν στη μύτη τους είτε ένα σπρέι ωκυτοκίνης, είτε ένα εικονικό σπρέι (πλασέμπο), για να συγκρίνουν τα αποτελέσματα. Όπως στη συνέχεια διαπίστωσαν απεικονιστικά μέσω λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI), η χορήγηση μιας δόσης της ορμόνης ήταν αρκετή, ώστε τα εγκεφαλικά κέντρα που εμπλέκονται στην αναγνώριση των συναισθημάτων και την ανταμοιβή- απόλαυση, να εμφανίσουν μεγαλύτερη ανταπόκριση, από ό,τι στα παιδιά που δεν είχαν πάρει την ωκυτοκίνη, αλλά το πλασέμπο σπρέι.

«Η ωκυτοκίνη προσωρινά έκανε πιο φυσιολογικές τις εγκεφαλικές περιοχές που ευθύνονται για τα κοινωνικά ελλείμματα των παιδιών με αυτισμό», δήλωσε η Γκόρντον.

Όπως είπε, η ορμόνη διευκόλυνε τα αυτιστικά παιδιά να συντονιστούν καλύτερα με τον κοινωνικό περίγυρό τους, αντιδρώντας καλύτερα στα κοινωνικά ερεθίσματα (π.χ. τα πρόσωπα των άλλων).

Το φάσμα των διαταραχών αυτισμού περιλαμβάνει μια ευρεία γκάμα διαταραχών, από πολύ ήπιες (ο ασθενής μπορεί να λειτουργήσει σχεδόν φυσιολογικά στην κοινωνία) έως πολύ σοβαρές (δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσει με τους γύρω του).


Η ωκυτοκίνη παράγεται με φυσικό τρόπο στον οργανισμό, βοηθά στον τοκετό και στον αρχικό συναισθηματικό δεσμό μητέρας - μωρού.

Γενικότερα, θεωρείται ότι διευκολύνει την εμπιστοσύνη, τη διαπροσωπική επαφή και την εκδήλωση στοργικών συναισθημάτων προς τους άλλους.

Μεγαλύτερες επιστημονικές μελέτες ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη για να μελετηθούν τα οφέλη και οι παρενέργειες της ορμόνης, ιδίως στα άτομα με αυτισμό. Προς το παρόν, οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει αν και πώς η ωκυτοκίνη θα πρέπει να αξιοποιηθεί.

Ήδη, όπως είπε ο Πέμφρεϊ, ορισμένοι γονείς χορηγούν από μόνοι τους την ορμόνη στα αυτιστικά παιδιά τους χωρίς ιατρική συνταγή ή συμβουλή, κάτι που, όπως είπε, είναι «τρομερά άσχημη ιδέα», καθώς μπορεί να κάνουν κακό στο παιδί τους.

Αυτό που είναι άκρως ενθαρρυντικό, πρόσθεσε, είναι ότι μια ουσία μπορεί πράγματι να επιφέρει αλλαγές στον εγκέφαλο των αυτιστικών ανθρώπων και αυτό «μεταβάλλει τον τρόπο που σκεπτόμαστε για τον αυτισμό και πόσο ιάσιμος είναι».

Δηλαδή, φαίνεται πως ο αυτιστικός εγκέφαλος δεν είναι μη αναστρέψιμα ελαττωματικός, αλλά διαθέτει ακόμα την αναγκαία πλαστικότητα για να βελτιωθεί μέσω εξωτερικών επιρροών.

Προς το παρόν, πάντως, οι ειδικοί συστήνουν στους γονείς να περιμένουν έως ότου η επιστημονική κοινότητα διαμορφώσει μια πιο ολοκληρωμένη άποψη για την χρησιμότητα της ωκυτοκίνης στον αυτισμό. Ακόμα, κανείς γιατρός δεν ξέρει με βεβαιότητα πόσο ασφαλής είναι η εν λόγω ορμόνη αν λαμβάνεται σε βάθος χρόνου.

Τετάρτη, 26 Μαρτίου 2014

Επιλόχειος κατάθλιψη για τον πατέρα;

Ως τώρα γνωρίζαμε ότι μετά τον τοκετό για πολλές γυναίκες ακολουθεί μια περίοδος που ενδέχεται να παρουσιαστεί επιλόχεια κατάθλιψη. Ακολουθεί ένα άρθρο το οποίο μας εκθέτει ένα άγνωστο πρόβλημα που αφορά τη συναισθηματική κατάσταση του νέου πατέρα και πώς μπορεί η άφιξη ενός βρέφους στην
οικογένεια να επηρεάσει και τον πατέρα:

Όλοι γνωρίζουμε ότι μετά τον τοκετό, πολλές γυναίκες εμφανίζουν συμπτώματα κατάθλιψης και πάντα υπάρχει μέριμνα από τον γιατρό και το περιβάλλον, ώστε να αντιμετωπισθεί αυτή κατάλληλα. Λίγοι όμως γνωρίζουν ότι παρόμοια συμπτώματα είναι δυνατόν να παρουσιάσει και ο πατέρας.

Το πρόβλημα φαίνεται ότι είναι υποεκτιμημένο, καθώς το ποσοστό της ανδρικής κατάθλιψης μετά τον τοκετό της συζύγου ανέρχεται 5% έως 25%, σε διάφορες μελέτες. Η διαφορά στα ποσοστά οφείλεται κυρίως στον ορισμό που δίνει η κάθε μελέτη στο τι είναι κατάθλιψη. Όπως και να έχει το νόσημα αυτό είναι υπαρκτό και πιθανότατα προσβάλει τον 1 στους 5 νέους πατεράδες.

Τα συμπτώματα της ανδρικής κατάθλιψης μετά τον τοκετό έχουν να κάνουν με την εμφάνιση, ευερεθιστότητας που δεν προϋπήρχε, επιθετικότητας και διαταραχή της ομαλής σχέσης με την σύζυγο. Η εικόνα μπορεί να εμφανισθεί με αυπνία ή με διάθεση να κοιμάται πολύ. Επίσης ο νέος πατέρας μπορεί να παρουσιάσει απόσυρση από τα ενδιαφέροντα του και τάση να απομονώνεται από τους φίλους.

Για να θεωρηθεί ότι υπάρχει ανδρική κατάθλιψη μετά τον τοκετό, θα πρέπει τα παραπάνω συμπτώματα να διαρκούν για περισσότερο από δυο εβδομάδες. Ο λόγος εμφάνισης αυτού του συνδρόμου είναι η ανωριμότητα που πιθανόν έχει ο νέος πατέρας, ως προς την ετοιμότητα του να αναλάβει αυτόν τον ρόλο.

Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη. Η εκπαίδευση του πατέρα πριν τον τοκετό και η κατάλληλη ενημέρωση για τα χαρακτηριστικά της νέας του ζωής, μπορεί να προετοιμάσει τον ίδιο και να προσγειωθεί ομαλά. Σε περίπτωση που αναπτυχθεί το σύνδρομο της κατάθλιψης θα πρέπει να θεραπευτεί άμεσα ακόμα και με τη βοήθεια ψυχολόγου. Η παραμέληση της θεραπείας συνήθως οδηγεί σε ένταση, ζήλια, έλλειψη εμπιστοσύνης και γενικά συνθήκες που οδηγούν πολλές φορές στο διαζύγιο.

Πέμπτη, 20 Μαρτίου 2014

Τα μυστικά βαραίνουν- πιο υγιείς οι μαρτυριάρηδες!

Τι συμβαίνει όταν κρατάμε πολλά μυστικά; Πόσο μας βαραίνει η εχεμύθεια; Τι να συμβαίνει άραγε με τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας που υποχρεωτικά πρέπει να κουβαλούν μέσα τους όσα τους εμπιστεύονται οι πελάτες τους; Ας δούμε ένα σχετικό άρθρο με τις επιπτώσεις των μυστικών στη ζωή ενός ανθρώπου:

Στην ερώτηση «κρατάς μυστικό;» πριν απαντήσει κανείς θα πρέπει να εξετάσει προσεκτικά τις συνέπειες. Σύμφωνα με έρευνες, οι... μαρτυριάρηδες είναι πιο υγιείς και ευτυχισμένοι σε σχέση με τα άτομα εμπιστοσύνης ή τους μυστικοπαθείς.
Σύμφωνα με την Daily Mail, πολλές έρευνες των τελευταίων τριών δεκαετιών δείχνουν ότι οι άνθρωποι που κρατούν μυστικά έχουν περισσότερες πιθανότητες όχι απλά να αντιμετωπίσουν ψυχολογικά προβλήματα, αλλά ακόμη και να βιώσουν σωματικό πόνο. Προβλήματα από τα οποία απαλλάσσονται μόλις αποκαλύψουν το μυστικό.
Μελέτη του καθηγητή Τομ Φριτζν αποκάλυψε ότι όσοι κρατούν μυστικά βιώνουν χαμηλό αυτοέλεγχο, κατάθλιψη και μοναξιά. Οταν επανεκτίμησε την κατάσταση έξι μήνες αργότερα, διαπίστωσε πως όσοι είχαν αποκαλύψει το μυστικό ένιωθαν καλύτερα ψυχολογικά, σε αντίθεση με εκείνους που δεν το είχαν κάνει.
Σε άλλη έρευνα, η καθηγήτρια ψυχολογίας του Notre Dame University, Ανίτα Κέλι, ανακάλυψε πως όσοι κρατούν κρυφές προσωπικές πληροφορίες- δικές τους, ή άλλων- έχουν περισσότερες πιθανότητες να υποφέρουν από πονοκεφάλους, ναυτία και πόνο στη μέση.
Μάλιστα, σύμφωνα με άλλη μελέτη, ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος έτσι ώστε να μην κρατά για πολύ ένα μυστικό. Συγκεκριμένα, όσο περισσότερο προσπαθεί κανείς να καταπιέσει ένα μυστικό, τόσο πιο πολύ το θυμάται, με αποτέλεσμα να προκαλεί στον εαυτό του άγχος και τελικά αναγκάζεται να αποκαλύψει την κρυφή πληροφορία.